Piranha-fury.nl | Forum | Informatie | Piranha | Roofvissen | Aquarium

Piranha’s in het aquarium

Voordat er met een piranha aquarium wordt begonnen, moet eerst worden nagaan of er wel voldoende ruimte is om het aquarium te plaatsen. Een aquarium moet bijvoorbeeld minimaal een inhoud van 250 liter hebben om een school van 4 Pygocentrus nattereri's (Roodbuik piranha, Rode piranha, Red belly) goed in te kunnen huisvesten. Voor 4 Pygocentrus cariba's is dit minimaal 350 liter en voor 4 Pygocentrus piraya's is dit zelfs 500 liter. Om een solitaire Serrasalmus te huisvesten moet het aquarium minimaal 200 liter inhoud hebben, dit geldt voor o.a. de kleiner blijvende soort Serrasalmus altuvei, Serrasalmus brandtii, Serrasalmus medinai, Serrasalmus compressus, Serrasalmus sanchezi, en Serrasalmus spilopleura. Voor de Serrasalmus elongatus is dit minimaal 250 liter inhoud. De Serrasalmus rhombeus en Serrasalmus manueli wordt het grootst en heeft uiteindelijk een aquarium nodig met een minimale inhoud van 350 liter. Jonge piranha's kunnen tijdelijk in een relatief klein aquarium worden ondergebracht (60-120 liter, afhankelijk van de soort en het aantal). Ze kunnen hierin tot een zekere lengte worden opgebracht, maar de piranha groeit erg snel (vooral Pygocentrus piranha). Wanneer ze zo'n 7 a 9 maanden oud zijn en ongeveer 10-15cm lang zijn, hebben ze een groter aquarium nodig. Piranha's zijn erg sterke vissen en het verplaatsen van het ene aquarium naar het andere zal hen in de meeste gevallen niet al te veel stress bezorgen. Een goede voorbereiding is aan te raden. Draai het aquarium goed in en test eerst het water d.m.v een druppeltest om te contoleren of het aquarium goed is ingedraaid. Het indraaien van een aquarium duurt bij ideale omstandigheden minimaal 3 weken. Zorg er ook voor dat alle decoratiestukken en planten staan waar je ze wil hebben, voordat je de piranha's in de bak zet. Zo zorg je ervoor dat het water de ideale omstandigheden biedt en je geen onnodige stress veroorzaakt door grote wijzingen in de decoratie van je bak. Een uitgetrokken plantje terug in het zand zetten of een stuk kienhout of steen verplaatsen zal voor je vissen niet echt stress opleveren (hoewel ze wel flink kunnen schrikken), maar het constant veranderen van de complete inrichting van je bak, zal je geliefde roofvissen wel onnodige stress bezorgen.

Om te beginnen moet je ervoor zorgen dat je aquarium leefbaar wordt voor vissen. Vissen kunnen maar overleven en het goed doen in een aquarium als er een zeker biologisch en chemisch evenwicht is. Om dit evenwicht te bereiken moet je aquarium eerst een cyclus (kringloop) doorlopen. Plaats eerst het substraat (grind, zand) in de bak en doe daarna het water erin. Afhankelijk van je woonplaats kan het kraanwater schadelijke chemicaliën, zoals chloor, chloramine en metalen bevatten. Als dit het geval is, moet je het water eerst behandelen. Het kan ook zijn dat je de pH en waterhardheid moet aanpassen aan je vissen (Vissen uit de Amazone, zoals piranha's, hebben liever zacht en zuur water. Oost-Afrikaanse cichliden daarentegen hebben hard en basisch water nodig). Piranha's kunnen zich zeer goed aanpassen en de pH van het kraanwater is in de meeste gevallen goed bruikbaar in een aquarium. Na het vullen met kraanwater, moet je de apparatuur zoals filter(s) en verwarmingselement(en) installeren en aanzetten. Na een paar dagen kan je een paar planten in je aquarium zetten. (Planten zijn zeer nuttig voor een gunstig klimaat in de bak omdat ze CO2 omzetten in zuurstof en omdat ze nitraat - dit is het eindproduct van de stikstofcyclus [zie verder] - opnemen). Na nog een aantal dagen wachten kunnen een paar goedkope vissen (zoals goudvissen) in het aquarium gezet worden. Veel voeren is niet nodig. De afvalstoffen van de vissen zorgen voor ammoniak (Ammoniak is een chemische substantie die zeer gevaarlijk is voor vissen. Bij een te hoge concentratie kunnen de kieuwen beschadigd worden en brandwonden ontstaan) in het water. Hierop ontstaan bacteriën die de ammoniak afbreken. Deze nuttige bacteriën zullen zichzelf voeden met de ammoniak en op hun beurt nitriet afscheiden. Nitriet is ook zeer schadelijk. Vervolgens komen weer andere bacteriën van pas: deze bacteriën zullen het nitriet omzetten in het minder schadelijke nitraat. Om dit hele proces (ook wel de stikstofcyclus of stikstofkringloop genoemd) sneller op gang te brengen, is het mogelijk bacterieculturen (of zelf pure ammoniak) toe te voegen. Ook meer vissen inzetten of vlokkenvoer toevoegen kan het proces versnellen. Dit is echter niet noodzakelijk. Zonder dit alles, zal de stikstofcyclus zo'n 3 tot 6 weken duren, afhankelijk van de grootte van de bak, de bewoners en chemische toevoegingen. Tijdens het laatste stadium van de cyclus, moet men beginnen met waterverversingen: dit dient om de nitraat uit het water te verwijderen. Om na te gaan hoe de cyclus evolueert, moet men op geregelde tijdstippen nagaan of de belangrijkste waterwaardes (ammoniak, nitriet en nitraat) de juiste richting uit gaan. Eerst stijgt de ammoniak waarde, vervolgend onstaat er nitriet, en in het laatste stadium stijgt de nitraat waarde. Wanneer na 3 tot 6 weken de er geen ammoniak, en nitriet meer meetbaar is en de nitraat waarde is opgelopen, dan is het tijd om onze piranha's in het aquarium te introduceren. TIP: de stikstofcyclus kan aanzienlijk sneller doorlopen worden door filtermateriaal en, in mindere mate grind en decoratie van een bestaand, reeds ingelopen aquarium te gebruiken. Aquariumwater bevat geen bacteriën en draagt dus niet bij aan het sneller laten indraaien van het aquarium.

Inrichten van een piranha aquarium

Ondanks hun gevreesde reputatie, zijn piranha's erg schichtig en schuw: ze geraken gemakkelijk in paniek, soms zonder aanwijsbare reden. Hierdoor kunnen ze zichzelf verwonden door zich achter een verwarmingselement te verstoppen, of door tegen scherpe stenen of andere scherpe voorwerpen aan te botsen. Zo probeerde bijvoorbeeld een van mijn eigen roodbuik piranha's zich te verstoppen achter de verwarming toen ik een uitgetrokken plant terug probeerde te planten. Hierdoor heeft het beest zich ernstig verbrand. Na 2 maanden was dit weliswaar volledig genezen. Wat ik echter wil zeggen is dat ongelukken kunnen gebeuren omdat piranha's nerveuze vissen zijn en erg makkelijk schrikken. Meestal zullen ze volledig herstellen, maar probeer het risico om ongelukken tot een minimum te beperken voor het welzijn van je piranha's.

Omdat piranha's erg snel schrikken hebben ze een groot aquarium nodig. Het aquarium moet rijkelijk beplant zijn om voor voldoende schuilplaatsen te zorgen. Schuilplaatsen stellen je vissen op hun gemak. Het geeft ze de kans om zich te verstoppen indien ze dit nodig achten. Op de lange termijn zullen ze zich zo meer op hun gemak voelen en moediger worden. Naast planten worden stukken kienhout en stenen ook erg op prijs gesteld als schuilplaats. Als je stenen in je aquarium gebruikt, moet je wel opletten dat deze de watersamenstelling niet veranderen. Kalksteen, marmer, dolomiet, vele types zandstenen, en alle kalkhoudende stenen zullen de pH van je water verhogen. (Dit kan schadelijk zijn voor vissen uit de Amazonestreek). Dode of gemalen koralen en zeeschelpen doen de pH-waarde zo mogelijk nog feller stijgen. Stenen die wel geschikt zijn omdat ze de chemische samenstelling van het water niet beïnvloeden (inert): graniet, basalt, gneis, leisteen en kwarts.

Tenslotte moet je er op letten dat de stenen geen scherpe randen hebben waar de vissen zich aan kunnen verwonden wanneer ze erg tegenaan botsen. (Nogmaals: piranha's zijn schrikachtig en schieten door de bak als ze bang of opgewonden zijn, maar ook tijdens het jagen).

Bij het gebruik van kienhout zijn er ook een aantal zaken om te onthouden. Voor het hout in het aquarium wordt geplaatst moet het gekookt en grondig zuiver gemaakt worden, totdat de meeste looizuren verdwenen zijn. Vooral als je hout wil gebruiken dat je zelf buiten bent gaan zoeken, is het noodzakelijk dit zeer goed zuiver te maken en er voor te zorgen dat al het vuil en alle harsen, parasieten en andere organismen verwijderd worden. Stukken kienhout en steen zijn belangrijk voor piranha's omdat ze schuilplaatsen bieden en omdat ze de natuurlijke omgeving van piranha's nabootsen. Piranha's (tenminste toch de soorten van het Pygocentrus geslacht) zijn erg territoriaal. Wat ik wil zeggen: zorg voor schuilplaatsen en je piranha's zullen zich meer op het gemak voelen en zich uiteindelijk moediger en avontuurlijker gedragen.

Filtratie in een piranha aquarium

Een zeer belangrijk gegeven om rekening mee te houden is het feit dat piranha's erg gulzige (en slordige, vervuilende) eters zijn. Hierdoor zal zich een pak vuil (en voedselresten) op de bodem opstapelen. Uitwerpselen brengen schadelijk ammoniak in het water. Daarenboven ontnemen rottende voedselresten zuurstof aan het water. Krachtige en efficiënte potfilters of een nat/droog bioloog filtersysteem zijn daarom noodzakelijk om al deze schadelijke chemicaliën in het water te kunnen verwerken. De volledige inhoud van het aquarium moet minstens 3 á 4 keer per uur door de filter(s) gepompt worden, maar 6 keer per uur of meer is beter. Behalve deze filters, die vooral voor biologische filtratie ontworpen zijn, is het ook nuttig om daarbij nog een interne filter te gebruiken. Deze filter kan dan voor de mechanische filterwerking zorgen (d.w.z. het verwijderen van zwevend afval zoals bijv. dode plantenresten). De inhoud van een biologisch filter bestaat uit watten voor mechanische filtratie en een medium met veel oppervlakte waarop de bacteriën kunnen groeien. Een ander nuttig stukje apparatuur is een powerhead. Hiermee zorgt men voor extra stroming in het aquarium. Piranha's vinden het prettig om in een beetje stroming te zwemmen. Dit bevordert de groei omdat de extra beweging de stofwisseling versneld. Tenslotte zorgt een luchtpompje voor extra zuurstof. Het zorgt voor meer gasuitwisseling (CO2 tegen zuurstof) tussen water en lucht doordat het wateroppervlak vergroot wordt. Piranha’s verbruiken veel zuurstof en daarom is een luchtpomp of oppervlakte stroming noodzakelijk.

Ook het substraat speelt een rol. Zand is een goede keuze, maar een dikke laag fijn grind (2-5 mm) voldoet ook. Grof grind is af te raden omdat uitwerpselen, dode planten en voedselresten tussen de korrels terecht komen en tot rotting overgaan. Dit zal de kwaliteit van het water negatief beïnvloeden. Een fijne bodemlaag zal voor minder vervuiling zorgen omdat de stroming die veroorzaakt wordt door de filters, pompen en bodembewonende vissen (meervallen, modderkruipers) een aanzienlijke hoeveelheid ongewenst materiaal in de filters zal spoelen. Een aantal geschikt meervallen, zoals pleco's en doornmeervallen, in je aquarium kunnen ook helpen. Dit is echter een riskante methode en kan je duur komen te staan: niet alle piranha's tolereren medebewoners in hun aquarium. De kleur van het grind is ook van belang. Zeer licht gekleurd grind kan je vissen stress bezorgen doordat het licht weerkaatst wordt. Met een donkere of zwarte bodem voelen de vissen zich meer op hun gemak.

Een andere effectieve manier om je waterwaardes onder controle te houden is het gebruik van echte planten i.p.v. namaak planten of geen planten. Planten nemen (schadelijke) chemicaliën zoals CO2 en nitraten op. Overdag brengen planten zuurstof in het water ('s nachts nemen ze geen CO2 op, maar geven het juist af). Echte planten zijn ook nog nuttig omdat ze de beschikbare voedingsstoffen opnemen en zo een voedingsbron voor algen wegneemt. Daarenboven ziet een mooi beplant aquarium er natuurlijker uit dan een steriele bak, maar dat is een kwestie van smaak natuurlijk. Je vissen zullen de planten echter appreciëren.

Verlichting in een piranha aquarium

Piranha's houden niet van fel licht omdat ze zich hierdoor kwetsbaar voelen. (sommigen beweren zelfs dat het schadelijk is voor hun ogen, omdat ze geen oogleden hebben om hun ogen te beschermen of over samentrekbare pupillen beschikken zodat ze hun ogen kunnen aanpassen aan de verschillende lichtsterktes). In hun natuurlijke omgeving is het water vaak donker en/of overschaduwd door overhangende planten. De benodigde hoeveelheid licht hangt natuurlijk af van de grootte van het aquarium. Algemeen gesproken is een standaard 36 Watt TL lamp voldoende voor een klein tot middelgroot aquarium (tot 200 liter). Voor grotere aquaria zijn 2 of meer lampen nodig. Een goed compromis is het gebruik van TL lampen voor de planten in combinatie met drijfplanten om voor schaduwrijke plekken te zorgen. Het licht dimmen met bladen papier, tape, zilverpapier of het schilderen of inpakken van de lampen zijn ook geschikte oplossingen. Een krom stuk hout, een grot van stenen of een bloempot waaronder de vissen kunnen schuilen zijn ook bruikbaar.

Piranha's zijn zeer sterke vissen die zich aan uiteenlopende omstandigheden kunnen aanpassen. De temperatuur van het water kan best tussen 25C en 28C gehouden worden en de pH zou tussen de 6,5 en 7,5 moeten liggen. Het water in de natuurlijke leefomgeving van piranha's (tropische rivieren in Zuid-Amerika) is redelijk zuurstofarm, zacht en zuur, door rottende planten en traag stromend water. Deze omstandigheden kunnen nagebootst worden door te filteren over turf of blackwater extract (beschikbaar in de meeste dierenspeciaalzaken). Het is echter aan te raden om dit aan ervaren aquarianen over te laten aangezien het ook de pH waarde van het water verandert, iets wat erg verraderlijk kan zijn en je vissen erg veel schade kan toebrengen bij onjuist gebruik. Een aquarium met piranha's opzetten is niet zo moeilijk als het op het eerst zicht lijkt. En zolang als je een aantal basisregels respecteert, kan je je piranha's thuis doen voelen zonder al te veel moeite. Het allerbelangrijkste wanneer je de omgeving creëert waar je geliefde roofvissen jaren onderbracht zullen worden, is: luister naar ervaren piranha-eigenaars, gebruik je gezond verstand en je fantasie!